Đánh giá Gothic 1 Remake: Bản làm lại hoàn hảo cho huyền thoại RPG

Meatbug lại xuất hiện trên thực đơn rồi anh em ơi

Dòng game nhập vai cổ điển của Đức là Gothic từng có vài "hậu duệ" tinh thần, nhưng đa phần đều là sản phẩm từ cùng một studio. Do những hạn chế về phân phối vật lý hồi năm 2001, tựa game này khá lạ lẫm với thị trường Bắc Mỹ, mà với nhiều người thì cái gì không phổ biến ở đó coi như không tồn tại. Thậm chí nó còn chẳng có lấy một nhân vật Mario nào để làm mồi nhử.

Nhưng Gothic vẫn có cái chất riêng. Gothic 1 Remake (cái tên nghe thẳng thắn, không màu mè) đã chọn một con đường khá chông chênh: không cố gắng tái tạo y hệt bản gốc, cũng chẳng phải là một trò chơi hoàn toàn mới chỉ mượn cái vỏ. Họ chọn cách hiện đại hóa và cải thiện mọi thứ, trong khi vẫn giữ được cái thiết kế gai góc, khác biệt giữa một thời đại mà game nào cũng na ná nhau, nhạt nhòa như những nội dung được sản xuất hàng loạt.

Kết quả là một sự khẳng định mạnh mẽ cho những ai dám nhận thử thách này (trừ mấy tay hút máu đã hủy dự án trước đó). Đây là một trò chơi mà dù mình đã cày nát bản đồ từ nhiều năm trước, mình vẫn thấy lạc lối như thường. Và mình lại muốn được lạc lối trong đó thêm lần nữa.

Cũng như bản cũ, bối cảnh và thế giới trong game khớp với nhau cực kỳ. Bạn, một gã vô danh tiểu tốt, bị tống vào một nhà tù biệt lập được bao bọc bởi một kết giới ma thuật chỉ cho vào không cho ra. Tù nhân ở đây đã nổi loạn từ lâu, nhưng vẫn tiếp tục làm việc trong các mỏ quặng, dùng quặng ma thuật để đổi lấy nhu yếu phẩm từ bên ngoài và làm tiền tệ lưu thông. Không phải ai cũng nhìn nhận vấn đề giống nhau, thế là ba phe phái hình thành: nhóm vô chính phủ, nhóm cuồng tín tập thể và nhóm "phản bội giai cấp" làm việc cho nhà vua.

Bạn sẽ ghé thăm nhóm thứ ba đầu tiên, hoặc là chết thảm khi cố tìm đường đến các phe khác, hoặc là đến được đó rồi kiểu gì cũng phải quay lại vì thiếu thứ gì đó. Nhất là nếu bạn thích phe Swamp Camp, nơi họ chia khẩu phần thảo dược thánh miễn phí, nhưng hệ thống phân cấp ở đó lại cực kỳ khắt khe. Mấy gã kiểm tra thành viên mới thậm chí còn chẳng buồn nhìn mặt bạn cho đến khi bạn tự tìm ra cách lách luật.

Bạn bắt buộc phải gia nhập một phe. Dù cốt truyện cuối cùng cũng sẽ hội tụ về một điểm, nhưng Gothic Remake dồn gần như một nửa thời lượng game vào chương đầu tiên. Bạn phải làm quen với ba xã hội thu nhỏ, chết lên chết xuống trong lúc tìm hiểu cách vận hành của thế giới này, vì giai đoạn đầu bạn chẳng khác nào một kẻ vô dụng. Nhưng đây mới là điểm mấu chốt: game khó không phải vì cái kiểu làm màu "hardcore" mệt mỏi, cũng không phải vì cái tư duy hoài cổ cho rằng game ngày xưa khó hơn. Nó khó vì bạn chẳng là ai cả. Bạn có thể trở nên đặc biệt, nhưng bạn cần người khác giúp đỡ để đạt được điều đó.

Gia nhập bất kỳ phe nào cũng đồng nghĩa với việc bạn phải đi làm việc vặt cho những người có quyền lực, vì mọi thứ ở đây đều dựa trên quan hệ xã hội và lợi ích qua lại. Ngay cả việc tìm đường đến các phe khác cũng gần như bất khả thi nếu không có ai dẫn lối. Bản Remake có thêm đánh dấu vị trí trên bản đồ (chán thật đấy!), nhưng chỉ khi bạn tìm thấy bản đồ trong game trước đã. Hầu hết các chuyến đi vẫn tốn vài phút chạy bộ. Việc gia nhập một phe không cấm bạn giao lưu với các phe còn lại. Họ phụ thuộc lẫn nhau chứ không phải kẻ thù không đội trời chung. Hầu hết mọi người đều có ít nhất một người quen ở phe khác, vì con người vốn dĩ là vậy mà.

Khi lên cấp, bạn chỉ được tăng máu và nhận điểm kỹ năng. Những điểm này hoàn toàn vô dụng cho đến khi bạn tìm được người có khả năng huấn luyện mình.

Hệ thống kỹ năng và sự kết nối với thế giới

Khi lên cấp, nhân vật của bạn chỉ được tăng máu và nhận điểm học tập. Những điểm này hoàn toàn vô dụng nếu bạn không tìm đến đúng người để "tầm sư học đạo". Bạn không tự nhiên giỏi lên hay bỗng dưng mở khóa được kỹ năng mới chỉ bằng cách cày cuốc. Mọi thứ đều phải thông qua sự chỉ dẫn của người khác. Họ sẽ giải thích, hướng dẫn tận tình, và bạn sẽ thấy rõ sự thay đổi trong cách nhân vật di chuyển, chẳng hạn như cách cầm kiếm chuẩn hơn hay kỹ thuật lăn người giảm chấn thương sau khi ngã.

Giai đoạn đầu game có thể khiến bạn thấy bối rối, thậm chí là ức chế. Không có trại nào hội tụ đủ mọi bậc thầy, và đôi khi bạn còn chẳng biết là mình có thể học được những kỹ năng đó cho đến khi tình cờ gặp đúng người. Nhưng chính những giới hạn này buộc bạn phải giao tiếp với mọi người xung quanh, suy nghĩ xem mình có thể đóng góp gì cho cộng đồng thay vì chỉ chăm chăm làm bá chủ thế giới. Dù sau này bạn có trở nên quyền lực đến đâu, thì đó cũng là nhờ sự giúp đỡ của những người xung quanh.

Sự tôn trọng dành cho bản gốc

Nếu từng chơi Gothic, bạn sẽ thấy mọi thứ ở đây rất quen thuộc. Bản làm lại này không chỉ đơn thuần là hoài niệm, mà nó hiểu rõ tại sao thiết kế cũ vẫn còn sức hút đến tận bây giờ. Đây giống như một cuộc trùng tu, chỉ làm sáng và tô điểm thêm những gì vốn đã là thế mạnh. Hồi năm 2016, mình từng viết rằng Gothic không phải là một tựa game đẹp, và có vẻ như đội ngũ phát triển đã quyết tâm thay đổi điều đó.

Họ giữ lại cấu trúc địa hình đầy tính toán, với những lối đi hiểm hóc và các góc khuất được sắp đặt có chủ đích. Mọi thứ trong thế giới này đều tồn tại vì một lý do cụ thể, chứ không phải để làm cảnh. Giờ đây, game trông bắt mắt hơn nhiều, các chi tiết được thêm thắt khéo léo để làm nổi bật không gian thay vì gây xao nhãng. Ngay cả khi bạn chỉnh đồ họa xuống mức thấp nhất, game vẫn giữ được nét hoài cổ khá thú vị.

Thiết kế môi trường đầy tính toán

Lần đầu mình đặt chân đến Swamp Camp vào ban đêm, những ngọn đuốc và ánh đèn xanh từ lũ côn trùng hắt lên bóng tối tạo nên một mê cung đường mòn dày đặc. Đây là một căn cứ cực kỳ đáng tin cậy. Chẳng ai có thể đột kích nơi này mà không bị lạc, chưa kể còn dễ bị phục kích từ những ngôi nhà trên cây hay các lối đi treo lơ lửng.

Điều quan trọng nhất là sự tiết chế. Khu mỏ ở New Camp khi bạn mới bước vào vẫn mang lại cảm giác y hệt như năm 2001. Đó là một bản nâng cấp đẹp mắt, người chơi cũ sẽ thấy thân thuộc ngay lập tức, còn người mới cũng dễ dàng nhận ra đây là một khu định cư thô sơ. Đội ngũ phát triển đã dùng công nghệ hiện đại để phục vụ cho tư duy nghệ thuật, thay vì lạm dụng nó để tạo ra những hiệu ứng hào nhoáng vô nghĩa.

Khám phá không chỉ là nhặt đồ

Vùng hoang dã tràn ngập sự sống, cân bằng giữa việc dễ dàng di chuyển và khả năng khiến bạn lạc lối một cách đầy thú vị. Cảm giác khám phá rất sướng, nhất là khi bạn thấy mình đang ở thế yếu, phải lén lút, bỏ chạy hoặc nhảy xuống sông để thoát thân. Cảm giác đó còn nhân lên gấp bội khi bạn vô tình đi lạc vào một khu vực mà chỉ cần nhìn qua là biết mình chưa đủ trình để đụng vào.

Thú vị hơn nữa là khi bạn đánh liều tiến vào, không bị tấn công, và "chiến lợi phẩm" duy nhất chỉ là hai chai bia cùng vài loại cây cỏ mà bạn còn chẳng biết dùng để làm gì. Những vật phẩm hữu dụng không còn được bày ra một cách lộ liễu, nhưng chúng lại trở nên giá trị hơn vì sự khan hiếm. Bạn buộc phải chú ý quan sát và di chuyển có mục đích, thay vì cứ đi đến đâu là quét sạch đồ đạc đến đó. Bạn khám phá những góc khuất không phải vì nghĩ rằng game sẽ đặt một "phần thưởng" ở đó, mà vì sự tò mò thuần túy.

Bạn không mò mẫm vào những góc khuất đó vì nghĩ rằng game sẽ đặt phần thưởng ở đó. Có lẽ chẳng có gì cả. Nhưng biết đâu đấy, lại có thứ gì đó hay ho thì sao.

Những cải tiến khác không làm thay đổi hoàn toàn lối thiết kế cũ. Bạn không còn bị ép phải dồn hết điểm vào cận chiến, cung tên hay phép thuật nữa. Dù việc học phép thuật vẫn khá tốn công, nhưng bạn có thể thử nghiệm nhờ vào các cuộn giấy phép dùng một lần. Đặc biệt là mấy cuộn "biến hình thành sinh vật" mang lại cảm giác game có thể bị phá vỡ quy tắc nếu bạn muốn, thay vì bị gò ép vào cái gọi là "cân bằng". Kịch bản vẫn giữ nguyên các nút thắt cũ, nhưng được viết lại và lồng tiếng kỹ hơn để nghe tự nhiên, tự tin hơn. Những câu chửi thề nghe có vẻ lơ đãng hơn là cố tỏ ra ngầu, mấy nhân vật kiểu ngốc nghếch cũng được tiết chế lại. Các nhân vật phụ để lại những gợi ý nhỏ về bản thân, kiểu như gã móc túi bậc thầy gọi bạn lại chỉ để cảnh báo về kẻ chuyên bắt nạt người mới. Hắn chẳng được lợi lộc gì, cũng chẳng giải thích lý do. Nhưng bạn tự hiểu được: đơn giản là hắn không thích kiểu hành xử đó. Mọi thứ được gợi mở một cách tinh tế.

Cơ chế chiến đấu và trải nghiệm di chuyển

Đáng tiếc là các nhân vật giờ đây ít bận tâm hơn về việc giết chóc, dù hành động kết liễu đối thủ đang gục ngã vẫn cần một thao tác chủ động và gần như chẳng bao giờ cần thiết. Việc khóa mục tiêu trong chiến đấu đôi khi gây ức chế vì không ổn định, còn một vài tùy chọn điều khiển bằng bàn phím thì bị giới hạn khá khó chịu. Ngoại trừ thanh máu của kẻ địch hơi khó nhìn nếu đứng xa, giao diện người dùng đã được cải thiện đáng kể. May mắn là bản làm lại này không phá hỏng game bằng tính năng dịch chuyển tức thời. Thay vào đó, bạn có thể cưỡi một con scavenger (loài chim săn mồi to xác kêu rất chói tai) nếu tìm được đúng người, và trải nghiệm này khá ổn.

Giao diện và sự tự do

Ơn giời, game không có đánh dấu trên bản đồ hay mấy cái mục tiêu hiện lên nhấp nháy. Bạn có thể tắt hết thông báo mà chẳng gặp vấn đề gì, ngoại trừ việc mất đi âm thanh mỗi khi lên cấp. Bạn không đến đây để tích vào danh sách việc cần làm. Game có một cuốn nhật ký với các mục "nhiệm vụ" và danh sách nhân vật, nhưng mình thấy nó cần chi tiết hơn vì hầu hết mọi người đều di chuyển quanh bản đồ suốt cả ngày. Một vài NPC có thể dẫn bạn đến gặp người khác, nhưng tính năng này khá phí phạm vì các tùy chọn gần như vô dụng. Game cũng có các trang hướng dẫn, và may mắn là chẳng có cái nào tự động nhảy ra làm phiền bạn cả. Một số thông tin được lồng ghép tự nhiên qua các đoạn hội thoại.

Game kỳ vọng, thậm chí đôi khi nói thẳng là bạn phải tự tìm hiểu mọi thứ. Hãy cứ đi lang thang, nói chuyện với tất cả mọi người và thử nghiệm mọi cách. Bản làm lại này đưa vào những thay đổi hiện đại hợp lý nhưng không sợ người chơi sẽ bỏ cuộc. Nó tin tưởng rằng bạn có đủ kiên nhẫn, sự tò mò và quan trọng nhất là sự chủ động. Tất nhiên, điều này đôi khi gây ra rắc rối, dẫn đến những tình huống bế tắc ở giai đoạn đầu khi bạn cần một thứ gì đó mà không biết cách lấy, trong khi bản thân thì quá yếu để làm bất cứ điều gì.

Thú thật, đây là một điểm trừ khá khó chịu, nhất là ở giai đoạn đầu game. Bạn dễ rơi vào cảnh bế tắc khi cần một món đồ nào đó mà chẳng biết tìm ở đâu, trong khi nhân vật thì quá yếu để tự xoay xở.

Chính vì thế, mình thấy khá khó hiểu và hụt hẫng khi ở một vài phân đoạn cốt truyện, nhân vật chính lại tự dưng gào lên: "ĐÂY CHÍNH LÀ MÓN ĐỒ MÌNH CẦN TƯƠNG TÁC" ngay trước một vật thể to đùng, phát sáng nằm chễm chệ giữa căn phòng trống trơn mà bạn vừa mất công đi theo một gã NPC suốt mấy phút. Rồi khi mình vừa hạ gục đối phương để lấy món đồ đó, nhân vật lại bồi thêm câu: "MÌNH NÊN LẤY THỨ MÌNH VỪA HỎI HẮN TA". Chưa hết, có lúc nhân vật còn tự lảm nhảm về một câu hỏi cốt truyện mà mình đã giải quyết xong xuôi từ đời nào, ngay lúc mình đang bận lẻn vào lò rèn để trộm đồ. May thay, đây chỉ là vài khoảnh khắc hiếm hoi, nếu không thì trải nghiệm game chắc chắn sẽ tụt dốc không phanh.

Lời kết

Nói thật là rất khó để viết về Gothic Remake mà không sa đà vào việc ca ngợi bản gốc. Bản làm lại này không chỉ đẹp hơn mà còn mang đến vô số cải tiến nhỏ, nhưng khi cộng dồn lại thì tạo ra thay đổi rất lớn. Game vẫn giữ lại chút "giật lag" hay lỗi vặt đặc trưng, nhưng đôi khi nó lại hài hước đến mức khiến mình bỏ qua những lúc bực mình. Gothic từng đặt ra tiêu chuẩn cho cả dòng game suốt nhiều thập kỷ, và giờ đây, nó lại tiếp tục làm điều đó với khái niệm "remake". Đôi khi, nhìn lại quá khứ thực sự là cách tốt nhất để tiến về phía trước.