Đánh giá Steam Machine: Thiết bị chơi game đầy mê hoặc nhưng quá đắt đỏ và kén người dùng

Trải nghiệm thực tế với Steam Machine: Góc nhìn từ người dùng

Steam Machine rốt cuộc là cái gì? Mình phải thú thật là đã dành kha khá thời gian chỉ để tìm câu trả lời cho câu hỏi này. Valve thì vẫn khẳng định như cách họ từng nói với chúng ta, rằng thiết bị này sinh ra để dành cho những ai muốn mang thư viện game PC hiện có – trên Steam hay bất cứ đâu – ra phòng khách. Đây là một mục tiêu khá hay ho mà hãng đã theo đuổi hơn một thập kỷ nay, từ lúc giới thiệu chế độ Big Picture vào năm 2012, qua làn sóng Steam Machine từ bên thứ ba hồi 2015, cho đến Steam Link và nhiều dự án khác.

Tuy nhiên, mục tiêu đó cũng đặt ra nhiều dấu hỏi, và đó là lý do bài đánh giá này ra đời. Trước hết, mình đã bắt tay với trang tin chuyên về phần cứng PC là RPS để cùng thực hiện loạt bài này. Nói cách khác, mình đã nhờ James Archer, phó tổng biên tập kiêm chuyên gia phần cứng tại RPS, gánh vác một phần công việc nặng nhọc (cảm ơn James nhé!). Mục đích là để đảm bảo mọi khía cạnh đều được khai thác triệt để. Bài viết này sẽ tập trung vào trải nghiệm người dùng: sống chung với Steam Machine thì cảm giác ra sao, liệu đây có phải là một thiết bị "không-phải-console" mà bạn thực sự muốn đặt trong nhà, dùng có sướng không và nó có đáp ứng được nhu cầu của bạn hay không?

Những câu hỏi kỹ thuật và bối cảnh xung quanh

Nếu bạn đang tìm kiếm các thông số kỹ thuật chuyên sâu, mình cũng có một bài hỏi đáp dựa trên những trao đổi với James để giải đáp mọi thắc mắc về phần cứng, cùng với đó là những câu chuyện từ buổi phỏng vấn đội ngũ thiết kế của Valve. Họ đã chia sẻ về mức giá dự kiến trước khi tình trạng thiếu hụt linh kiện xảy ra, cũng như vị thế của Steam Machine khi đặt cạnh các hệ máy khác như Project Helix của Xbox. Ngoài ra, chúng mình còn có hướng dẫn đặt mua Steam Machine vì quy trình này hơi khác biệt so với thông thường. Phía bên RPS, James cũng có một bài đánh giá kỹ thuật kèm các bài test hiệu năng để bạn có thêm góc nhìn.

Còn bây giờ, hãy quay lại với câu hỏi chính: Liệu Steam Machine có xứng đáng với số tiền lớn mà bạn phải bỏ ra? Hãy cùng nhìn lại các con số, vì chúng vừa mới được công bố gần đây.

Liệu có đáng tiền?

Giá không hề rẻ! Và đây chính là lúc câu hỏi "Steam Machine là gì?" trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Một cỗ máy mang game PC ra phòng khách là một câu trả lời, nhưng nó lại kéo theo những vấn đề khác. Ví dụ nhé: bạn có nên chi một đống tiền cho Steam Machine, hay là đầu tư vào một sợi cáp HDMI thật dài để nối PC từ phòng làm việc ra phòng khách một cách gọn gàng với chi phí rẻ hơn nhiều? Hoặc giả như, liệu việc Valve tập trung nâng cấp Steam Link có phải là một hướng đi hợp lý hơn không?

Một hướng suy nghĩ khác là coi Steam Machine như một điểm khởi đầu để bước chân vào thế giới game PC, cạnh tranh trực tiếp về giá với các bộ PC gaming giá rẻ tự lắp ráp.

Một hướng suy nghĩ khác là Steam Machine có thể trở thành điểm khởi đầu hợp lý cho người mới làm quen với PC gaming, cạnh tranh trực tiếp về giá với các bộ máy tính chơi game giá rẻ. Như James từ RPS đã phân tích, bạn hoàn toàn có thể tự build một dàn máy dùng card RTX 5050 với chi phí tương đương. Tuy nhiên, kết quả benchmark của James cho thấy chiếc PC tự build đó lại mang đến hiệu năng nhỉnh hơn đáng kể.

Lại có một góc nhìn khác về bản chất của Steam Machine: liệu đây có phải là nỗ lực của Valve nhằm tạo ra một chiếc console? Dù các kiến trúc sư phần cứng của Valve khẳng định chắc nịch là không, nhưng cách thiết bị này vận hành và vẻ ngoài của nó lại gợi nhắc đến console quá nhiều. Nếu mục tiêu là hướng tới những người chỉ muốn bỏ tiền ra, cắm dây vào TV phòng khách rồi chơi game ngay, thì Steam Machine vấp phải một đối thủ cực kỳ khó chịu là PS5 Pro. Chiếc máy của Sony không chỉ rẻ hơn mà còn cho hiệu năng chơi game mạnh mẽ hơn hẳn, chưa kể đến kho game độc quyền PlayStation mà PC sẽ không bao giờ có được.

Tất cả những vấn đề này cuối cùng đều quay về bài toán giá thành, vốn bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng linh kiện do AI gây ra mà Valve hoàn toàn không thể kiểm soát (khác với một vài nhà sản xuất console khác). Valve chia sẻ rằng kế hoạch ban đầu là bán Steam Machine với giá thấp hơn nhiều. Nếu nhìn vào mức tăng giá khoảng 43-46% của Steam Deck hồi tháng trước, có thể thấy giá dự kiến ban đầu của Steam Machine bản 512GB chỉ rơi vào khoảng 610 bảng, còn bản cao cấp hơn thì tầm 790 bảng thay vì mức giá 879 và 1149 bảng như hiện tại.

Hãy bàn về console trước, bởi dù Valve cố tình né tránh việc gọi nó là console, thì phần lớn người dùng vẫn sẽ mặc định coi nó là như vậy. Thiết bị này sở hữu kiểu dáng được thiết kế riêng biệt, tối ưu cho không gian phòng khách và màn hình TV lớn. Với nhiều người, nó sẽ là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các hệ máy console truyền thống để giành lấy vị trí trong kệ TV.

Nếu bạn chỉ đang sở hữu Nintendo Switch hoặc Switch 2, Steam Machine là một lựa chọn thú vị để mở rộng thư viện game trên màn hình lớn. Xét ở khía cạnh này, nó làm khá tốt nhiệm vụ của mình: nhờ sự đa dạng của hệ sinh thái PC, bạn có thể chơi được nhiều tựa game hơn bất kỳ thiết bị dạng console nào khác trên thị trường.

Nó cũng đáp ứng được nhiều tiêu chuẩn của một chiếc console tốt. Đầu tiên là ngoại hình, một yếu tố quan trọng mà các nhà thiết kế của Valve đã nắm bắt rất rõ khi cân nhắc đến gu thẩm mỹ của người dùng phòng khách. Máy có kích thước nhỏ gọn như một chiếc GameCube, khoảng 6x6 inch, trông như một chiếc Xbox Series X bị cắt đôi. Thiết kế tối giản bên ngoài của nó nhìn khá bắt mắt.

Chiếc máy này nhỏ xíu, chỉ tầm một khối GameCube với kích thước 6x6 inch, trông như một chiếc Xbox Series X bị cắt đôi. Vẻ ngoài của nó mang phong cách tối giản, lược bỏ hoàn toàn những dải đèn xanh lá đặc trưng của giới game thủ để tạo nên bản sắc riêng. Valve cũng chừa lại không gian cho người dùng thể hiện cá tính. Bạn có thể mua các tấm ốp mặt trước (faceplate) chính hãng. Mình đang dùng bản gỗ óc chó và bản vải đỏ, cả hai đều trông khá ổn. Bản gỗ óc chó mang hơi hướng hiện đại, pha chút cổ điển và phong cách boho, còn bản vải đỏ thì có màu sắc rực rỡ cùng bề mặt nhám lạ mắt. Hiếm có nhà sản xuất console nào chịu chú trọng đến chất liệu và cảm giác cầm nắm như vậy, thay vì chỉ tập trung vào công năng hay mấy biểu tượng nhỏ xíu như trên PS5. Với triết lý "mở" của Valve, chắc chắn thị trường bên ngoài sẽ sớm tràn ngập các loại ốp tùy chỉnh. DBrand thậm chí đã tung ra skin "Companion Cube" rồi. Việc thay thế tấm ốp cũng cực kỳ đơn giản, bạn chỉ cần dùng một tay là tháo lắp được ngay.

Máy chạy cực kỳ êm và trộm vía là không gặp vấn đề gì về nhiệt độ. Mình đã thử chơi các tựa game AAA hiện nay trong khi đặt máy ở trong tủ kín, vậy mà chẳng thấy hiện tượng quá nhiệt nào cả. Trong khi đó, nếu làm tương tự với chiếc PS5 Pro, nó sẽ kêu như sắp cất cánh và tỏa nhiệt nóng hầm hập cả căn phòng. Dĩ nhiên, đặt máy trong tủ kín vốn không phải là ý hay, nhưng điều đáng nói là Steam Machine vẫn xử lý ổn thỏa mà không hề hấn gì. Khi để máy bên ngoài, ngồi cách khoảng 2 mét trên ghế sofa, mình hoàn toàn không nghe thấy tiếng quạt ngay cả khi tắt tiếng TV.

Xét về hiệu năng, Steam Machine bắt đầu bộc lộ sự hụt hơi, nhất là khi đặt lên bàn cân so sánh giữa giá tiền và sức mạnh phần cứng. Việc so sánh hiệu năng giữa console và PC vốn đã phức tạp do sự khác biệt về thiết lập đồ họa cũng như công nghệ upscale, nên mình sẽ không đi quá sâu vào các thông số kỹ thuật. Dựa trên các bài kiểm tra benchmark của James, chiếc máy này cho kết quả thấp hơn một chút so với cấu hình RTX 5050 trong hầu hết các tựa game. Nói một cách dễ hiểu, một dàn máy chạy RTX 5050 có thể cho hiệu năng tương đương, đôi khi nhỉnh hơn hoặc kém hơn PS5 bản tiêu chuẩn tùy vào thiết lập và khả năng tối ưu của từng game, vì công nghệ upscale trên PS5 đang làm việc khá hiệu quả.

Nếu tính toán một cách đơn giản, hiệu năng của Steam Machine chỉ ngang ngửa với các dòng console đời đầu. Đây chính là điểm khiến tính khả thi của nó bị lung lay, ít nhất là với nhu cầu chơi game thuần túy. Hiện tại, một chiếc PS5 bản có ổ đĩa đang được Sony bán với giá 569,99 bảng Anh tại thị trường Anh. Nếu tìm mua các bản tân trang hoặc máy cũ ở giai đoạn cuối vòng đời console như hiện nay, bạn còn có thể tiết kiệm được một khoản kha khá.

Trong khi đó, một chiếc PS5 Pro bản 2TB vẫn có giá rẻ hơn Steam Machine, ngay cả khi mức giá của nó đã tăng lên 789,99 bảng Anh. Xét về hiệu năng, PS5 Pro vẫn nhỉnh hơn đáng kể, nhất là khi bạn muốn trải nghiệm game ở độ phân giải 4K hoặc các phiên bản upscale từ 4K. Nếu đặt lên bàn cân giữa chi phí và hiệu năng, Steam Machine thực sự không phải là một đối thủ cạnh tranh xứng tầm.

Tương tự, nếu xét về tính tiện dụng thuần túy của một hệ máy console, bạn sẽ phải đánh đổi một vài thứ để lấy sự tự do mà tầm nhìn "PC mở" của Valve mang lại. Đầu tiên, nhiều tựa game console đình đám hiện nay hoàn toàn không thể chơi được. Bất kỳ trò chơi nào sử dụng phần mềm chống gian lận yêu cầu quyền truy cập cấp kernel đều bị chặn hoàn toàn. Danh sách này bao gồm những cái tên quen thuộc như GTA Online, Apex Legends, Fortnite hay PUBG. Nếu cố tình khởi chạy, hệ thống sẽ cảnh báo rằng bạn không thể chơi được, hoặc nếu may mắn vào được game, khả năng cao là tài khoản của bạn sẽ bị khóa ngay lập tức vì hành vi can thiệp vào phần mềm bảo mật.

Ngoài ra, còn có những rắc rối thường thấy khi biến PC thành console. Bạn sẽ phải tự tay chỉnh cấu hình đồ họa để có trải nghiệm tốt nhất, thay vì mọi thứ được tối ưu sẵn sàng như trên console truyền thống. Bạn cũng cần thoát ra chế độ Desktop để cài đặt thêm phần mềm từ các cửa hàng khác như Epic Games hay GOG. Dù Valve đã làm cho quá trình này khá đơn giản – bạn chỉ cần chọn Desktop Mode từ menu Power và hệ điều hành dựa trên Linux này hoạt động giống hệt như bất kỳ hệ điều hành máy tính nào khác – nhưng nó vẫn là một bước thừa. Tương tự, các tính năng hiện đại của thế hệ console mới cũng vắng bóng. Bạn có thể thu nhỏ game để làm việc khác trong khi game vẫn chạy ngầm, nhưng lại không có tính năng Quick Resume hay bất cứ thứ gì tương đương. Nếu cố mở thêm một trò chơi thứ hai, máy sẽ đưa ra cảnh báo khá cứng rắn rằng việc chạy song song hai game không phải là ý hay.

Quan trọng hơn, mình không thấy giao diện người dùng (UI) – vốn gần như giống hệt với Steam Deck – đủ tốt để so sánh với một hệ máy console được thiết kế chuyên biệt từ đầu. Có tới ba menu khác nhau, mỗi cái lại được mở bằng một nút bấm riêng biệt. Các menu này chứa những tùy chọn chồng chéo, kèm theo vài mục độc quyền mà mình chẳng thể hiểu nổi logic sắp xếp của Valve. Hoặc có một menu khác mà bạn phải chọn từ biểu tượng nhỏ xíu ở góc trên bên phải màn hình – y hệt như trên PC – và nó cũng gặp phải những vấn đề tương tự. Dù SteamOS đã tiến bộ vượt bậc kể từ thời Big Picture mode đời đầu, cảm giác đây vẫn là một giao diện PC được "đắp" thêm để dùng với tay cầm, thay vì được thiết kế ưu tiên cho tay cầm ngay từ đầu.

Đây là một góc nhìn khác về Steam Machine, thứ mà Valve luôn hướng tới và theo họ, cũng là điều mà nhiều game thủ PC mong đợi. Đó là một chiếc máy tính đặt tại phòng khách, không mang vẻ ngoài cục mịch như những thùng PC truyền thống, mà được thiết kế riêng để hòa hợp với không gian sinh hoạt chung.

Chính ở điểm này, những hạn chế so với console bắt đầu lộ diện, nhưng bù lại bạn có được sự linh hoạt cần thiết. Ví dụ, việc sử dụng các cửa hàng game bên thứ ba trên Steam Machine tuy không tiện lợi bằng console, nhưng ít nhất bạn vẫn có thể cài đặt và chơi được các tựa game không dính DRM. Việc kết nối các loại tay cầm hay thiết bị ngoại vi cũng rất dễ dàng. Mình từng thử cắm đại một con chuột có sẵn trong tủ vào máy, hệ điều hành nhận diện ngay lập tức. Tương tự với tay cầm DualSense, chỉ cần cắm dây là dùng được luôn, không cần phải loay hoay ghép nối hay cài đặt phức tạp.

Việc mở rộng hay thay thế bộ nhớ cũng đơn giản nhờ khe cắm thẻ SD ở mặt trước. Nếu dư dả hơn, bạn hoàn toàn có thể can thiệp vào RAM hoặc ổ cứng bên trong. Nếu bạn thích vọc vạch cài đặt, chiếc máy này còn có một dải đèn LED nằm ngang ở mặt trước, có thể tùy chỉnh để hiển thị thanh trạng thái tải game hoặc đơn giản là làm đèn trang trí cho phòng khách thêm sinh động.

Máy có kích thước cực kỳ nhỏ gọn, thiết kế bắt mắt và vận hành gần như không gây ra tiếng ồn. Game trên PC thường rẻ hơn, lại không tốn phí duy trì hàng tháng cho các dịch vụ chơi mạng hay lưu trữ đám mây. Thư viện game cũng phong phú hơn bất kỳ nền tảng nào khác, từ những tựa game hiện đại cho đến các trò chơi cổ điển hay những sản phẩm indie kỳ lạ trên mạng.

Tuy nhiên, mọi thứ đều có cái giá của nó. So với một dàn PC gaming thực thụ, Steam Machine có thể đẹp hơn, êm hơn và tối ưu hiệu năng trên từng centimet vuông tốt hơn bất kỳ bộ máy tự lắp nào, nhưng khả năng nâng cấp lại rất hạn chế. Bạn chỉ có thể thay RAM và ổ cứng, đồng nghĩa với việc cấu hình máy sẽ bị "đóng băng" theo thời gian, khác hẳn với các dòng desktop hay thậm chí là một số laptop gaming hiện nay.

Đáng nói hơn, đây lại không phải thời điểm lý tưởng để sở hữu một thiết bị có cấu hình cố định. Với mức giá khoảng 900 bảng Anh trở lên, hiệu năng bạn nhận được đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua và tình trạng này chưa có dấu hiệu cải thiện. Nếu so sánh với RTX 5050 và đối chiếu với các khảo sát phần cứng Steam gần đây, chiếc máy này chỉ nằm ở phân khúc tầm trung thấp. Nói cách khác, chẳng bao lâu nữa nó sẽ rơi xuống nhóm phần cứng "cấu hình thấp" và không có cách nào để thoát ra được.

Bạn vẫn có thể chơi game ở độ phân giải 1080p với tốc độ 60FPS trong một thời gian nữa, nếu mọi thứ không thay đổi quá nhiều. Tuy nhiên, mức hiệu năng này đã chạm ngưỡng tối thiểu, nhất là khi đặt cạnh những chiếc TV 4K đang dần trở nên phổ biến trong các gia đình hiện nay.

Câu hỏi tất yếu đặt ra là: nếu đã có sẵn một dàn PC gaming, hoặc có không gian làm việc tại nhà đủ rộng, hay đang cân nhắc sắm một bộ máy cho phòng khách, thì tại sao phải bận tâm đến Steam Machine? Với mình, nếu bạn đã có một dàn PC xịn, hãy mua một sợi cáp HDMI thật dài và thuê thợ đi dây âm tường cho gọn gàng. Còn nếu bạn đang ở nhà thuê và không thể khoan đục tùy ý, hãy cân nhắc tự build một bộ PC. Như James từ RPS từng đề cập, bạn hoàn toàn có thể tự lắp một dàn máy có hiệu năng tương đương hoặc tốt hơn với cùng mức chi phí, chưa kể khả năng nâng cấp linh hoạt về lâu dài. Lý do duy nhất để chọn Steam Machine lúc này có lẽ chỉ nằm ở tính thẩm mỹ. Mình tin rằng vẻ ngoài của thiết bị trong phòng khách rất quan trọng, như cách mình từng nhiều lần than phiền về ngoại hình của chiếc PS5 Pro. Nhưng thẩm mỹ không phải là tất cả. Bạn có thể chọn những vỏ case nhỏ gọn như Terra hay Node từ Fractal Design để đặt trong phòng khách, trông vẫn rất ổn. Hoặc đơn giản là đặt một chậu cây che phía trước là xong.

Vậy câu trả lời ngắn gọn cho việc so sánh nó với console, hay một sợi cáp HDMI nối PC, hoặc tự build một dàn máy là gì? Thực tế là không có câu trả lời ngắn gọn nào cả. Nếu bạn ưu tiên chi phí đầu tư ban đầu, hiệu năng ổn định, tính năng cắm-là-chạy và các dịch vụ thông minh, dù phải chấp nhận giá game đắt đỏ hơn theo thời gian cùng một thiết kế trông như mấy tòa nhà trung tâm giải trí thập niên 2000, thì cứ chọn PS5 Pro.

Tuy nhiên, nếu bạn cần sự linh hoạt, kho game đa dạng, tiết kiệm chi phí về lâu dài và muốn một thiết bị khiến khách đến chơi nhà phải trầm trồ, một thứ có thể cầm gọn bằng một tay (rất tiện cho các buổi LAN party nếu có thêm tay cầm) và trông hài hòa bên cạnh dàn loa hay kệ sách, thì Steam Machine hoàn toàn có chỗ đứng.

Mình nghĩ điều này rất đáng trân trọng. Đôi khi mình tự hỏi mọi chuyện sẽ ra sao nếu phiên bản Steam Machine cơ bản có giá khoảng 599 bảng Anh. Tất nhiên, đến giờ nó vẫn sẽ phải cạnh tranh với PS5 hay Xbox ở phân khúc 300 bảng. Nhưng nó sẽ là một đối thủ thực thụ trong không gian phòng khách, đến từ một công ty có nguồn lực khổng lồ và lượng người dùng đông đảo nhất. Nó sẽ là một sản phẩm được tạo ra bằng sự tâm huyết và chuyên môn đáng nể. Các kỹ sư tại Sony hay Microsoft có thể nhỉnh hơn trong việc tối ưu hóa phần cứng để đạt hiệu năng cao nhất, cũng như xây dựng giao diện và hệ sinh thái đi kèm, nhưng Steam Machine vẫn có nét riêng của nó.

Dù vậy, Steam Machine mang đến một làn gió khác biệt. Nó mở ra một góc nhìn mới, đồng thời thiết lập nên tiêu chuẩn mới cho dòng thiết bị chơi game tại phòng khách. Nếu xét trên khía cạnh tạo ra những món đồ chơi công nghệ độc lạ, thì khó có ai làm tốt hơn Valve.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về Steam Machine, hãy tham khảo phần hỏi đáp cùng chuyên gia kỹ thuật James. Chúng tôi cũng đã tổng hợp mọi thông tin cần biết về thiết bị này, từ cách đặt hàng cho đến bảng thông số kỹ thuật chi tiết để bạn tiện theo dõi.

Phiên bản Steam Machine 2TB được Valve cung cấp để phục vụ cho quá trình trải nghiệm và đánh giá này.