Đánh giá Dishonored (2012): Kiệt tác của dòng game nhập vai mô phỏng

Mình biết đến dòng game immersive sim thông qua những bài viết trên PC Gamer về Thief và Deus Ex. Hồi đó, mình cứ ngỡ đây là bước tiến tất yếu của ngành game. Những thế giới 3D được mô phỏng chi tiết, tương tác vật lý dày đặc, việc áp dụng chúng vào những tựa game cho phép người chơi tự do giải quyết vấn đề theo nhiều cách khác nhau là điều quá đỗi hiển nhiên. Những sân chơi sandbox như những tấm toan để chúng ta vẽ lên cá tính riêng? Chắc chắn đó là tương lai rồi.

Nhưng rồi mọi thứ không diễn ra như vậy. Cuối những năm 2000, dòng game này dần thưa thớt. Thế nên khi Deus Ex: Human Revolution ra mắt vào năm 2011, nó không chỉ được coi là sự hồi sinh của series Deus Ex mà còn là cơ hội để dòng immersive sim trở lại. Dishonored xuất hiện một năm sau đó như một minh chứng rõ ràng hơn, và đó chính là bối cảnh mà Tom Francis đã viết bài đánh giá này.

Giờ đây chúng ta đều biết điều đó đã không xảy ra. "Mùa hè thứ hai" của immersive sim cũng ngắn ngủi chẳng kém gì lần đầu. Dù thể loại này đã rút lui về phía sau, tìm thấy chỗ đứng mới trong phân khúc indie kinh phí thấp, thì những lời khen ngợi của Tom dành cho lối chơi xâm nhập tự do và phong cách nghệ thuật đầy chất họa của Dishonored vẫn còn nguyên giá trị. Nếu muốn tìm hiểu thêm, bạn có thể xem video "Three Extreme Approaches" của Chris Thursten để thấy Dishonored có thể được chơi theo những cách khác biệt đến thế nào.

Đánh giá Dishonored - PC Gamer số 246 (Anh, tháng 12/2012)

Từ kho lưu trữ: Bài đánh giá dưới đây được giữ nguyên nội dung gốc, chỉ thay đổi đôi chút về định dạng và trình bày. Tác giả: Tom Francis

Mình nghĩ mình có thể nhảy sang cái đèn treo khác từ đây. Mình sai rồi. Mình trượt chân, rơi xuống và đáp đất ngay sát phía sau một tên Overseer đeo mặt nạ vàng đang nhìn ra cửa sổ tầng năm. Mình chỉ có một tích tắc để định thần trước khi cả hai cùng ngỡ ngàng, và mình tận dụng nó để đâm một nhát vào cổ hắn.

Một giây sau khi cái xác chạm sàn, mình nghe thấy tiếng bước chân nhẹ tênh trên thảm đang tiến lại gần hành lang. Hoảng loạn. Sau khi gạt bỏ ba ý tưởng điên rồ hơn trong đầu, mình vác cái xác của tên Overseer lên vai rồi nhảy vọt ra ngoài cửa sổ.

Ngày phát hành: 9/10/2012 Giá tham khảo: 30 bảng (năm 2012) Nhà phát triển: Arkane Studios Nhà phát hành: Bethesda Softworks Cấu hình đề nghị: CPU dual core 3GHz trở lên, 4GB RAM, GeForce GTX 460 / Radeon HD 5850 Steam Deck: Đã xác nhận Link: Steam

Dishonored chủ yếu là một game lén lút, nơi bạn vào vai một sát thủ trong một thành phố mang hơi hướng steampunk. Những định nghĩa mơ hồ đó lại chính là một phần thú vị: bạn không bắt buộc phải ẩn nấp, không bắt buộc phải giết bất kỳ ai. Và dù thành phố Dunwall pha trộn giữa súng hỏa mai với công nghệ Tesla xẹt điện, nó vẫn là một nơi rỉ sét, đổ nát mang cảm giác rất riêng.

Nếu bạn không xoay xở được với phần lén lút, những màn đấu kiếm góc nhìn thứ nhất nổ ra sau đó lại khá vui và dễ sống sót hơn mình tưởng. Chỉ cần canh thời điểm đỡ đòn chuẩn xác, bạn có thể hạ gục cả một toán lính bằng những đòn phản công hiểm hóc. Dù cách này không phải lúc nào cũng khả thi ở những giai đoạn sau, nhưng mình vẫn muốn tránh việc phải động thủ trong nhiệm vụ này.

Nếu căn thời điểm chuẩn xác, bạn có thể hạ gục cả một nhóm lính gác bằng những đòn phản công kết liễu đầy uy lực. Tuy nhiên, cách này không phải lúc nào cũng hiệu quả ở những giai đoạn sau, và trong nhiệm vụ này, mình cũng muốn tránh gây ồn ào hết mức có thể. Mục tiêu của mình là Grand Overseer, kẻ đứng đầu giáo phái săn phù thủy tại Dunwall. Chỉ cần một tiếng báo động vang lên, hắn sẽ lập tức chạy trốn xuống hầm trú ẩn.

Khi mình nhảy ra khỏi cửa sổ, tay vẫn đang giữ xác tên lính, mình xoay người và dùng Blink để quay lại gờ cửa sổ. Game chỉ có sáu loại phép thuật, có lẽ bạn sẽ không dùng hết tất cả, nhưng chắc chắn Blink sẽ là kỹ năng gắn liền với bạn. Đây là phép dịch chuyển tức thời tầm ngắn, tiêu tốn rất ít năng lượng và nhanh chóng trở thành phương thức di chuyển chính của mình.

Phép này không gây tiếng động, giúp việc lén lút trở nên nhanh và linh hoạt hơn. Bạn có thể Blink vượt qua tầm mắt của lính gác, rồi vòng ra sau lưng đâm hắn khi hắn tiến lại kiểm tra vị trí cũ của bạn.

Nó cũng cung cấp cách leo trèo chính xác và đáng tin cậy. Game hiển thị rõ điểm bạn sẽ đáp xuống khi nhắm phép, nên ngay cả những người chơi hay bị hụt chân khi nhảy nhót cũng có thể Blink lên gờ cửa sổ tầng năm mà không lo rơi xuống đất.

Những khu phố bị phong tỏa

Gờ cửa sổ này khá an toàn và khuất tầm nhìn, nhưng mình thấy nó không đủ rộng để giấu cái xác. Phía dưới là khoảng sân rộng lớn, mưa tầm tã và đầy rẫy lính gác. Mình phải lượn nửa vòng tòa nhà mới thấy một thùng rác mở nắp dưới mặt đất. Mình nghĩ mình có thể ném cái xác vào đó từ độ cao này.

Các nhiệm vụ trong Dishonored diễn ra trên những khu vực rộng lớn của thành phố đang bị dịch bệnh hoành hành. Những màn chơi hay nhất tận dụng không gian theo cả chiều rộng lẫn chiều dài, cho phép bạn khám phá nhiều dãy phố xung quanh tòa nhà mục tiêu. Bạn có thể tự do lẻn qua những con hẻm đầy chuột, leo lên mái nhà rồi Blink qua lại giữa các tòa nhà, hoặc chui vào bất kỳ cửa sổ nào để lục lọi đồ đạc và tìm kiếm bí mật. Cảm giác tự do này mang lại trải nghiệm rất thoải mái.

Những khu vực rộng lớn này còn có các nhiệm vụ phụ và vô số mẩu chuyện nhỏ được lồng ghép. Sách, ghi chú và nhật ký cung cấp những manh mối khó hiểu về các kho báu, mã khóa két sắt hay vật phẩm ma thuật.

Lực lượng tuần tra của thành phố kiểm soát phần lớn khu vực, nhưng những nơi khác lại do bọn côn đồ chiếm giữ, cống rãnh thì đầy rẫy những kẻ nhiễm bệnh, và vài căn hộ còn có những cư dân kỳ lạ hơn nhiều.

Tuy nhiên, khoảng sân này lại do các Overseer canh giữ. Và một tên Overseer đã chết vừa rơi từ trên cao xuống, mắc kẹt trên hàng rào sắt nhọn, treo lơ lửng như một lời cảnh báo rùng rợn. Mình khựng lại.

Họ vẫn chưa phát hiện ra. Mình lặng lẽ lẻn vào lại qua một cửa sổ khác.

Mình đang ở trong phòng họp nơi mục tiêu sắp tới, trên bàn có hai chiếc ly. Nhiệm vụ chính là khử Grand Overseer, nhưng còn một mục tiêu phụ: hắn sắp đầu độc một trong những người tốt hiếm hoi còn lại trong đội tuần tra, và mình được yêu cầu ngăn chặn việc đó. Mình vừa định làm một trò gì đó với mấy chiếc ly (xem phần ‘Ai sẽ bị đầu độc’) thì cánh cửa bật mở.

Tôi đang định làm một cú "lách luật" với mấy ly rượu (xem phần ‘Ai là người bị đầu độc’) thì cánh cửa bỗng bật mở.

Tôi dùng Blink lách nhanh ra sau tấm bình phong ở góc phòng rồi nín thở. Đám lính bắt đầu hò hét báo động, tôi vội chuyển sang dùng lựu đạn, chuẩn bị tinh thần cho một cuộc đụng độ... nhưng rồi chúng lại chạy biến ra ngoài qua cánh cửa khác.

Hóa ra chúng chẳng thấy tôi! Chắc là do vụ ồn ào nào đó bên ngoài. À, có lẽ là do gã Overseer đầy máu mà tôi vừa ném từ trên cao xuống chăng? Chắc là vậy rồi.

Thông báo hiện lên cho biết tôi đã ngăn chặn được vụ đầu độc bằng một "chiêu trò" đánh lạc hướng đầy ngẫu hứng, giờ chỉ còn việc xử lý mục tiêu chính. Tôi lẻn ra ngoài cửa sổ trước khi mấy tấm cửa sắt sập xuống, rồi Blink thẳng xuống mặt đường. Dưới này có một đường cống với cái cửa sổ nhỏ nhìn thẳng vào phòng an toàn của Grand Overseer, việc còn lại chỉ là nạp tên vào nỏ và chờ đợi.

Ngoài sự rộng mở của các màn chơi, game còn cho phép bạn tiếp cận mục tiêu theo nhiều cách khá linh hoạt. Những giải pháp có sẵn như đầu độc được kết hợp khéo léo với các tình huống phát sinh, kiểu như đặt bẫy dây trên đường đi của mục tiêu hoặc hack hệ thống an ninh để nó tự xử lý gã đó thay bạn.

Đôi khi thông tin quan trọng về vị trí hay danh tính mục tiêu sẽ được xáo trộn mỗi lần bạn chơi lại, buộc bạn phải chịu khó đi thám thính và nghe lén để thu thập manh mối. Thú vị hơn, game luôn có cách để bạn giải quyết mục tiêu mà không cần phải ra tay sát hại bất kỳ ai.

Tôi sẽ không tiết lộ cách đó trong nhiệm vụ này là gì đâu, nhưng nó khá hay ho đấy. Nhìn chung, tôi thấy cái ý tưởng về một "sát thủ siêu nhiên" lại phải đi đường vòng chỉ để chiều lòng những người chơi theo chủ nghĩa hòa bình thật là buồn cười. Hơn nữa, số lượng người bạn hạ sát sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các màn chơi sau: càng để lại nhiều xác chết, bạn càng gặp nhiều chuột và lũ zombie dịch bệnh hơn.

Hệ quả từ những lựa chọn

Tôi thích cách game vận hành như vậy. Nhưng Dishonored còn đi xa hơn thế. Các nhân vật bắt đầu cằn nhằn nếu bạn giết quá nhiều người. Những mục tiêu không gây chết người đôi khi đi kèm với các nhiệm vụ phụ khá dài hơi mà bạn sẽ bỏ lỡ nếu không chọn con đường "nhân đạo" đó. Game thậm chí còn hiện thông báo "Mục tiêu phụ thất bại" nếu bạn dám cả gan ám sát đúng người mà mình được thuê để ám sát. Và nếu game cho rằng bạn đã giết quá nhiều người so với tiêu chuẩn đạo đức của nó, bạn sẽ nhận lấy một cái kết khá hụt hẫng.

Phi tiêu gây mê là lựa chọn duy nhất để giữ mạng cho đối thủ, cùng với chiêu vật ngất từ phía sau vốn khá chậm chạp. Dù việc lén lút không sát sinh vẫn mang lại cảm giác thỏa mãn riêng, nhưng nó lại trở nên lặp lại và thiếu sự đa dạng so với việc tận dụng toàn bộ kho vũ khí tàn bạo mà game cung cấp.

Bạn không bao giờ thoát khỏi sự ám ảnh của dịch bệnh. Nguồn: Arkane Studios

Những gã Tallboy đang dọn dẹp thành phố. Nguồn: Arkane StudiosMột điểm khiến Dishonored bớt hào hứng hơn kỳ vọng là nó đạt đỉnh phong độ khá sớm. Những nhiệm vụ cho phép bạn tự do tung hoành nhất đều nằm ở nửa đầu của hành trình kéo dài 13 tiếng. Càng về sau, một số màn chơi bị gò bó bởi cốt truyện, số khác lại quá đông lính canh khiến việc di chuyển trở nên khó khăn. Có màn chơi diễn ra trên một cây cầu, nhưng nếu bạn định nhảy xuống nước để bơi vòng qua, game sẽ chặn lại bằng những bức tường vô hình.Dù không bao giờ trở nên đơn điệu hay gò bó như một game bắn súng thông thường, nhưng Dishonored không duy trì được thế mạnh của mình xuyên suốt toàn bộ trò chơi.Tuy nhiên, thứ không bao giờ mất đi chính là cảm giác về một thế giới đầy rẫy các hệ thống thú vị để bạn mày mò. Hãy nhìn vào công nghệ trong game: mọi thiết bị an ninh đều kết nối với bảng điều khiển, và những thứ tiêu thụ điện năng lớn đều dùng pin dầu cá voi. Bạn có thể hack bảng điều khiển để biến thiết bị thành đồng minh, hoặc tháo pin để vô hiệu hóa chúng.Có lần, mình bị chặn lại bởi một Arc Pylon, loại cột điện Tesla có thể quét sạch bất cứ ai trong tầm ngắm. Bảng điều khiển để hack nó lại nằm ngay trong vùng quét, khiến việc tiếp cận trở nên bất khả thi. Viên pin cung cấp năng lượng nằm trên một bệ thấp, cũng nằm trong tầm bắn. Nhưng mình nhìn thấy nó, và mình biết pin dầu cá voi rất dễ nổ.Mình bắn một mũi tên vào viên pin, nó phát nổ và chiếc cột điện tắt ngóm. Trong lúc lính canh chạy lại kiểm tra hiện trường, mình lẻn đến bảng điều khiển và hack nó. Sau đó, mình lấy một viên pin mới từ kho gần đó, lắp vào và biến chiếc cột điện thành vũ khí của riêng mình. Nó hạ gục nhiều lính đến mức mình phải thay pin thêm vài lần nữa.Lý do chính quyền Dunwall lắp đặt các hệ thống an ninh tự động như vậy một phần là để kiểm soát lũ chuột, vốn cũng là một hệ thống vận hành riêng biệt. Chúng xuất hiện ở khắp mọi nơi, nhưng chỉ thực sự trở thành mối đe dọa khi tụ tập thành một đàn lớn.Lũ chuột xuất hiện ở khắp mọi nơi, nhưng chúng chẳng gây nguy hiểm gì trừ khi tụ tập thành một đàn lớn. Chúng thường bu quanh các xác chết, và nếu đã rỉa sạch chỗ đó, chúng sẽ chuyển hướng sang những mục tiêu còn sống, dù là bạn hay kẻ địch.Có lần mình bị kẹt trong một căn biệt thự khi đang lẻn vào. Mình đã trót lọt vượt qua hai tên lính để vào phòng ngủ, nhưng rồi lũ chuột lại chặn ngay lối ra. Để giải quyết cả hai vấn đề cùng lúc, mình bắn vào bức tường gần đó. Lũ lính chạy lại kiểm tra tiếng động, lũ chuột cũng lao tới chỗ bọn lính. Trong lúc đám đông hỗn loạn đó đang vật lộn với nhau, mình lách qua và lẻn lên tầng trên một cách êm thấm.Tiếp đến là phép Possession. Khi đã nâng cấp đủ, bạn có thể điều khiển bất kỳ người hay thú nào trong vài giây. Hạn chế của nó khá gắt gao: bạn không thể tấn công, nếu vật chủ chết thì bạn cũng mất mạng, và khi phép kết thúc, bạn sẽ xuất hiện ngay tại vị trí của vật chủ chứ không phải nơi bạn đứng ban đầu. Dù vậy, nó cực kỳ hữu dụng để vượt qua các hệ thống an ninh mà không cần hack, hoặc thoát khỏi vòng vây của lính gác. Mình rất thích chiếm xác Tallboy, những gã cung thủ khổng lồ đi trên cà kheo. Những tên lính khác chỉ thấy bạn biến mất và đi tìm, trong khi gã hộ vệ to xác kia lại lững thững bỏ đi chỗ khác một cách khó hiểu.Một điểm mà Dishonored luôn giữ vững là phong cách thẩm mỹ. Dunwall là một thành phố cảng đang mục rữa, nơi ranh giới giữa giàu và nghèo bị phân chia cực kỳ gay gắt. Mọi thứ đều cũ kỹ, phai màu và đổ nát, ngoại trừ những dinh thự bằng đá xà phòng bóng bẩy của giới thượng lưu. Đồ họa của game làm nổi bật sự tương phản kệch cỡm đó. Mấy gã quan chức giàu có luôn mang vẻ mặt khinh khỉnh, còn những nạn nhân của dịch bệnh thì lúc nào cũng hiện rõ sự tuyệt vọng trên gương mặt.

Chúng ta hiếm khi có cơ hội khám phá một bối cảnh như thế này

Nhiệm vụ tại buổi dạ tiệc hóa trang là điểm nhấn thị giác của game. Đó là một bữa tiệc phủ đầy lụa là trong căn biệt thự xa hoa, nơi những kẻ thượng lưu với những chiếc mặt nạ quái dị thể hiện rõ sự thờ ơ tàn nhẫn trước dịch bệnh. Ngay ngoài phố, những nạn nhân đang nôn mửa bị lính gác bắn hạ bằng tên nổ nếu họ lỡ bước chân ra khỏi khu vực cách ly.Toàn bộ thế giới của Dishonored được phủ một lớp màu như tranh sơn dầu, tạo nên cảm giác của thế kỷ 19 dù công nghệ trong game mang hơi hướng khoa học viễn tưởng. Đó là lý do khiến bầu không khí của game trở nên lôi cuốn đến vậy.Vì tất cả những lý do trên, mình khuyên bạn nên tắt gần như toàn bộ giao diện người dùng để có trải nghiệm trọn vẹn nhất.Bạn vẫn có thể đặt mua tạp chí PC Gamer để nhận các ấn phẩm in ấn mỗi tháng.Với tất cả những lý do kể trên, mình khuyên bạn nên tắt gần như toàn bộ giao diện người dùng. Game cung cấp một danh sách tùy chỉnh cực kỳ chi tiết và thú vị cho việc này. Sau khi mày mò một hồi, mình thấy bản thân chìm đắm vào trò chơi hơn hẳn. Mình bắt đầu học cách lắng nghe âm thanh hồi mana, đọc biển báo trên đường để định hướng, hay quan sát cách nhân vật cầm vũ khí để biết mình có đang ở chế độ lén lút hay không.Đây là những tính năng dành riêng cho bản PC và phiên bản này nhận được sự chăm chút kỹ lưỡng mà chúng ta luôn mong đợi: tùy chỉnh góc nhìn (FOV), độ nhạy chuột, các thiết lập đồ họa, thậm chí bạn còn có thể chọn "Tắt bóng chuột". Riêng điểm này thôi cũng đủ để cộng thêm 5 điểm cho game rồi.Điều duy nhất mình chưa thể khẳng định chắc chắn là hiệu năng của game. Tại thời điểm viết bài, Bethesda vẫn chưa phát hành mã nguồn chính thức, nên mình mới chỉ trải nghiệm trên cấu hình Core i7 2.8GHz cùng card đồ họa GeForce GTX 670 2GB.Trên cấu hình đó, game chạy mượt mà, điều này chắc cũng không làm ai quá ngạc nhiên.Việc một nhà phát triển vẫn dồn tâm huyết vào phiên bản PC cho một tựa game đa nền tảng là lý do chính đáng để bạn bỏ tiền ra mua. Với Dishonored, còn nhiều lý do khác nữa. Chẳng hạn như việc game không bắt buộc người chơi phải đối đầu với các trận đấu trùm không thể bỏ qua. Đây cũng là một trong số ít những tựa game lớn mới ra mắt mà không phải là phần tiếp theo hay bản làm lại. Nhà phát triển đã nỗ lực hết mình để mang lại sự tự do tối đa cho người chơi, còn nhà phát hành thì sẵn sàng đầu tư thời gian và kinh phí để tạo ra một sản phẩm chỉn chu đến vậy.Dishonored là một ví dụ sáng giá cho những gì chúng ta luôn kỳ vọng ở game nhưng hiếm khi nhận được. May mắn thay, cách tốt nhất để ủng hộ những nỗ lực này là mua và trải nghiệm một trò chơi tuyệt vời.