Sau 10 năm loay hoay, cuối cùng tôi đã cứu được Steam Link để không phải tốn 1000 bảng cho Steam Machine

Hồi Valve công bố Steam Machine, Steam Controller cùng Steam Frame năm ngoái, mình đã để mắt ngay đến chiếc PC nhỏ gọn dành cho phòng khách. Suốt hơn chục năm nay, mình luôn muốn kết nối PC với TV để chơi game như console. Cái ý tưởng này nhen nhóm từ hồi mình ở nhờ nhà bạn, nơi có hẳn một phòng chiếu phim gia đình. Dù việc bê cái thùng máy cồng kềnh xuống lầu, rồi hì hục cắm dây nhợ vào máy chiếu và dàn loa nghe khá cực, nhưng cảm giác được "dẫm nát" lũ phát xít trong Wolfenstein: The New Order trên màn hình lớn vẫn rất bõ công.

Tuy nhiên, theo thời gian, mình thấy việc di chuyển PC ra phòng khách không còn là lựa chọn tối ưu nữa. Dàn máy của mình giờ như một mớ bòng bong với đủ loại dây nhợ chằng chịt dưới gầm bàn. Cứ mỗi lần muốn mang máy đi đâu là một cực hình, chẳng thực tế chút nào.

Lúc nhìn thấy những đường nét đen nhám tinh tế của Steam Machine, cái khao khát ngày xưa lại trỗi dậy. Nhưng vì chẳng biết bao giờ máy mới ra mắt hay giá cả ra sao, mình quay sang tìm kiếm một thiết bị khác của Valve mà mình đã sở hữu cả thập kỷ nay nhưng chưa bao giờ dùng được: Steam Link.

Những bước đi đầu tiên của Valve

Quay lại năm 2015, Valve bắt đầu thử nghiệm đưa game PC lên TV phòng khách. Họ giới thiệu Steam Machine, thực chất là một bộ khung cho các dòng PC nhỏ gọn chạy SteamOS dựa trên Linux và giao diện Big Picture Mode mới. Đi kèm với đó là Steam Link, một chiếc hộp nhỏ cắm vào cổng HDMI của TV để truyền tải hình ảnh từ máy tính trong nhà lên màn hình lớn.

Hồi đó, mình chẳng mấy mặn mà với Steam Link vì tin rằng Steam Machine mới là tương lai. Cũng dễ hiểu thôi, vì mình từng bị "dội" bởi OnLive, công nghệ chơi game đám mây từ năm 2012. Mình từng thử chơi Warhammer 40,000: Space Marine qua mạng và trải nghiệm đúng là thảm họa: độ trễ cao, hình ảnh thì vỡ nát, giật lag liên tục. Trải nghiệm đó khiến mình cạch mặt mấy dịch vụ streaming hay cloud gaming suốt nhiều năm trời.

Sự thất bại của những dự án tiên phong

Thực tế thì Steam Machine đời đầu chẳng đi đến đâu cả. Hầu hết các mẫu máy bán ra đều không cài sẵn hệ điều hành của Valve, mà bản thân SteamOS lúc đó cũng hỗ trợ quá ít game. Do doanh số lẹt đẹt, các hãng sản xuất nhanh chóng khai tử dòng PC phòng khách này. Steam Link trụ lại được lâu hơn một chút nhưng cũng chẳng mấy thành công. Đến năm 2018, Valve chính thức ngừng sản xuất và xả kho với giá rẻ mạt, thậm chí có lúc bán kèm cả game Hollow Knight với giá chỉ 1 USD. Với cái giá đó, mình quyết định mua về dùng thử xem sao.

Khi chiếc hộp streaming về đến tay, mình hí hửng cắm vào TV, kết nối Wi-Fi rồi bật game lên. Kết quả là màn hình đen thui, chỉ có mỗi cái biểu tượng màu đỏ nhấp nháy ở góc dưới bên phải báo hiệu kết nối không đủ mạnh. Mình thử thêm vài game khác nhưng vẫn gặp tình trạng tương tự. Game vẫn chạy mượt mà trên màn hình máy tính, tay cầm vẫn nhận lệnh, nhưng hình ảnh thì chẳng thấy đâu trên TV.

Tôi thử cài thêm vài tựa game khác và vẫn gặp đúng tình trạng cũ. Màn hình máy tính vẫn hiển thị bình thường, tay cầm vẫn nhận lệnh, nhưng tivi thì tối om. Khoản đầu tư 1 đô la coi như đổ sông đổ bể, tôi cất Steam Link vào ngăn kéo rồi quên bẵng nó đi. Nhiều năm trôi qua, thỉnh thoảng nghe người ta bàn tán về việc chơi game qua Steam Link, tôi lại thấy ngứa nghề, lôi thiết bị ra thử lại. Lần nào cũng vậy, lỗi kết nối vẫn đeo bám. Tôi cứ đinh ninh là do mình dùng Wi-Fi, còn cái cục này chỉ chạy ổn định khi cắm dây mạng trực tiếp từ PC. Hồi đó ở nhà thuê, lại còn chung đụng với bạn cùng phòng, việc đi dây mạng xuyên phòng là điều không tưởng. Thế là nó lại nằm im trong ngăn kéo. Đến tháng 12 năm 2024, lần đầu tiên tôi nếm mùi thành công. Tôi cắm mọi thứ vào, bật *Halls of Torment* lên và kỳ diệu thay, nó chạy ngon lành. Tôi cứ tưởng do cả PC lẫn Steam Link đều đặt cách router có vài mét nên sóng khỏe. Nhưng ngay khi tôi chuyển sang tựa game kiểu *Vampire Survivors* mà mình thực sự muốn chơi là *Deep Rock Galactic: Survivor*, màn hình đen ngòm quen thuộc lại xuất hiện. Tôi lại cất nó đi, chờ đợi cho đến khi Valve công bố Steam Machine mới. Tôi không muốn chờ đợi ngày ra mắt chính thức, hơn nữa cái giá của nó chắc chắn sẽ vượt quá ngân sách của tôi. Nhưng lúc này, cơn thèm chơi game trên màn hình lớn đã lên đến đỉnh điểm. Tôi quyết tâm phải làm cho bằng được cái Steam Link này. Tháng 1 năm nay, tôi và bạn đời chuyển về căn nhà của chính mình. Lúc đó họ chưa biết mình sắp phải đối mặt với điều gì, nhưng với tôi, sau 10 năm chờ đợi, cuối cùng tôi cũng được tự do đục đẽo, sửa sang căn hộ để phục vụ mục đích này. Mỗi lần thử nghiệm trước đây, lỗi kết nối luôn là rào cản lớn nhất. Vấn đề có lẽ nằm ở router. Dù tốc độ internet không ảnh hưởng nhiều đến việc stream tại gia vì dữ liệu chỉ truyền giữa PC và Steam Link chứ không tải lên hay xuống từ internet, tôi vẫn quyết định nâng cấp lên gói cáp quang với router mạnh hơn. Khi còn ở nhà thuê, tôi không thể xin phép chủ nhà để khoan tường đi dây, nhưng giờ thì chuyện đó chẳng còn là vấn đề. Dù rằng việc trở thành người đầu tiên kéo cáp quang vào tòa nhà khiến tôi phải chờ đợi mất hai tháng. Nếu bạn thấy tôi có vẻ chậm chạp trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3, thì đó là vì tôi đang phải dùng tạm cái USB 4G còi cọc. Khi mạng cáp quang đã ổn định, tôi cắm Steam Link vào và kết nối cùng mạng với PC. Dù chúng nằm ở hai phòng khác nhau, nhưng khoảng cách giữa tivi và PC chỉ tầm hai mét, nên cường độ tín hiệu chắc chắn phải ở mức tốt nhất có thể. Dù PC và TV nằm ở hai phòng khác nhau, khoảng cách giữa chúng chỉ tầm hai mét nên mình tin là kết nối phải ổn định lắm. Chế độ Big Picture khởi động mượt mà, mình hí hửng bật *Deep Rock Galactic: Survivor* lên và… lại là cái màn hình đen thui cùng biểu tượng đỏ quen thuộc mà mình đã phải chịu đựng suốt cả thập kỷ qua. Steam Link không nên gặp khó khăn đến mức này. Dù sao thì nó cũng hỗ trợ chuẩn 802.11ac, chạy trên băng tần 5GHz, và mình vẫn xem phim 4K trên iPlayer phà phà mà chẳng thấy giật lag gì. Lần này quyết tâm không bỏ cuộc, mình làm cái việc mà mình đã ấp ủ từ lâu: dùng dây mạng. Sau một chuyến đi mua sắm và tốn thêm kha khá tiền, mình vác về một đống dây cáp mạng cùng một bộ chia cổng. Mình luồn một sợi dây dài từ cục phát Wi-Fi ở phòng khách, đi vòng qua sau lò sưởi và ghế sofa để tới phía sau TV. Tại đó, mình lắp bộ chia bốn cổng. Một sợi ngắn cắm vào TV, một sợi vào Steam Link, sợi thứ ba thì chạy thẳng ra cửa, dọc hành lang rồi cắm vào PC. (Vợ mình vẫn chưa nói gì về đống dây nhợ này, nhưng mình đã bắt đầu tìm cách cạy mép thảm để giấu dây xuống dưới cho gọn rồi). Mọi thứ đã sẵn sàng, mình bật *Deep Rock Galactic: Survivor* lên. Kết quả vẫn là màn hình đen. Thử sang *Firewatch* cũng bị y hệt. Thế nhưng, chẳng hiểu sao *Halls of Torment* lại chạy ngon lành cành đào. Việc tìm cách khắc phục trên mạng giống như bới rác trong một kho lưu trữ cũ kỹ vậy. Trên Reddit hay diễn đàn Steam có vô số bài đăng của những người dùng đang loay hoay tìm cách sửa lỗi, kèm theo đó là hàng tá giải pháp từ cộng đồng: chỉnh lại thiết lập mã hóa và giải mã phần cứng trong menu nâng cao, thiết lập chia sẻ IP, cập nhật driver. Những bài viết này đã có từ nhiều năm trước, nhiều tùy chọn trong đó giờ chẳng còn tồn tại, hoặc là các dòng card đồ họa bị lỗi thời đó đã bị vứt xó từ lâu rồi. Chẳng có cách nào hiệu quả với dàn máy của mình cả. Còn với những người đăng bài kiểu "mình sửa được rồi" mà không bao giờ chia sẻ cách làm? Có một tầng địa ngục riêng dành cho mấy người đó đấy. Việc tìm kiếm thông tin về Steam Link càng trở nên rối rắm vì khi Valve ngừng sản xuất phần cứng này vào năm 2018, họ vẫn tiếp tục cập nhật phần mềm stream từ xa. Steam Link giờ tồn tại dưới dạng một ứng dụng, có lúc được hỗ trợ trên Smart TV và Amazon Fire Stick, rồi lại bị chặn khiến người dùng phải cài thủ công (sideload), lúc thì có trên thiết bị này, lúc lại mất trên thiết bị kia. Steam Link cũng là tên của phần mềm dùng để stream các tựa game VR nặng như *Half-Life: Alyx* sang các kính VR cấu hình thấp như Meta Quest 2. Thế nên, việc sửa lỗi Steam Link dễ khiến bạn lạc vào một mê cung thông tin khổng lồ, nơi mà các vấn đề kỹ thuật chồng chéo lên nhau qua từng giai đoạn phát triển của công nghệ này. Việc tìm cách khắc phục lỗi trên Steam Link giống như bạn đang lạc vào một mê cung thông tin trên mạng, nơi các giải pháp cũ kỹ từ hàng chục năm trước trộn lẫn với những vấn đề hiện đại. Cảm giác này còn khó chịu hơn cả lúc mình cố tra cứu mã lỗi E61 trên máy rửa bát Bosch, chỉ để nhận lại hàng tá kết quả trên Reddit bàn về tập phim thứ 61 của một series trinh thám nào đó trên Amazon. Sau khi thử đủ mọi thiết lập phần mềm mà người ta gợi ý trên mạng nhưng vẫn dậm chân tại chỗ, mình đã định bỏ cuộc với cái Steam Link này thêm lần nữa. Tuy nhiên, vì lỗi chỉ xảy ra với một vài tựa game nhất định, mình bắt đầu nghi ngờ liệu có phải do engine của game hay không. *Firewatch* và *Deep Rock Galactic: Survivor* đều chạy trên Unity, trong khi *Halls of Torment* lại dùng Godot. Có lẽ cách các game này render hình ảnh gây ra xung đột chăng? Mình không tìm thấy bất kỳ thông tin nào khả thi, nên quyết định chơi bài cuối: gọi điện cho Jeremy Peel. Không hẳn vì anh ta là chuyên gia phần cứng, nhưng anh ta đã dùng Steam Link để stream game suốt nhiều năm nay. Mình không muốn nói là anh ta hay khoe khoang về việc thiết bị của mình chạy ổn còn của mình thì không, nhưng rõ ràng là anh ta luôn tỏ ra đắc thắng mỗi khi nhắc đến chuyện đó. Sau một hồi nghe anh ta "gáy" về cái Steam Link của mình, mình cũng thuyết phục được anh ta thử stream *Firewatch* xem có bị lỗi tương tự không. Trong lúc Jeremy "Steam Link xịn" Peel tải và cài đặt *Firewatch*, mình ngồi nhìn chằm chằm vào màn hình desktop. Màn hình menu game vẫn lì lợm không chịu truyền tín hiệu sang TV. Trong khi đó, anh ta vẫn thao thao bất tuyệt về việc Steam Link đã thay đổi cuộc đời anh ta ra sao, khiến anh ta trở thành một người tốt thế nào, thậm chí là lũ chó ngoài đường cũng quý anh ta hơn chỉ vì anh ta biết cách stream game ra phòng khách. Đúng lúc đó, mình để ý thấy những con số ở góc trên bên phải màn hình. Bộ đếm FPS của Fraps. Mình cúp máy ngang xương khi anh ta đang kể dở câu chuyện về việc một nhân vật nổi tiếng nào đó đã nài nỉ được đến nhà để tận mắt chứng kiến cái Steam Link của anh ta hoạt động ra sao. Fraps ra mắt từ năm 1999, là công cụ đo hiệu năng mà mình đã gắn bó hơn 15 năm nay, dù bản cập nhật cuối cùng của nó đã từ tận năm 2013. Nó có tính năng tự động chụp màn hình mỗi vài giây khi chơi game, cực kỳ hữu ích cho công việc review của mình, giúp mình đỡ phải nghe James càm ràm về việc dùng Auto Screen Capture thay thế. Mình đồ rằng nó từng được nhắc đến trong một cuốn cẩm nang review cũ kỹ nào đó của PC Gamer. Khi Fraps chạy, một bộ đếm FPS nhỏ xíu sẽ hiện ở góc màn hình. Nó là người bạn đồng hành quen thuộc đến mức mình gần như chẳng còn để ý đến sự tồn tại của nó nữa. Mình thử Google "Fraps Steam Link" và kết quả đầu tiên hiện ra là một bài đăng trên Reddit từ mười năm trước: "PSA: Hãy tắt FRAPS khi dùng Steam Link". Mình tắt Fraps lần đầu tiên sau nhiều năm và khởi động *Deep Rock Galactic: Survivor* trên TV. Mọi thứ chạy mượt mà ngay lập tức. Mình đã chịu đựng vấn đề này cả thập kỷ, và hóa ra thủ phạm suốt bấy lâu nay lại là Fraps. Suy rộng ra, đây chính là một hành động phá hoại ngầm đến từ những kẻ ở tạp chí PC Gamer. Chắc chắn có một tầng địa ngục riêng dành cho những gã như các người. Cũng phải kể thêm là vụ này có sự góp công phá đám của mấy ông bên PC Gamer. Chắc chắn là có một tầng địa ngục riêng dành cho mấy tay như các ông rồi. Nhưng dù sao thì tôi cũng mừng vì cuối cùng đã giải quyết được vấn đề. Thú thật là mắt tôi cũng chẳng tinh tường gì, lại còn khoái mấy game chiến thuật nên tôi không phải kiểu người quá khắt khe về tốc độ khung hình, độ phân giải hay độ trễ. Thế nhưng, tôi đã thử đủ loại game trên Steam Link và chưa thấy con nào bị lỗi cả. Dirt Rally là kiểu game đua xe đòi hỏi phản xạ cực nhanh, chỉ cần phanh chậm một nhịp là đi tong, vậy mà tôi vẫn cày nát mấy chặng đua trên TV mà chẳng gặp trở ngại gì. Tôi cũng đang chơi Cyberpunk 2077, ngắm nghía mấy chi tiết hào nhoáng của Night City, hình ảnh vẫn đẹp chán dù đã bị nén lại để truyền tải ra phòng khách. Kể cả mấy pha đấu súng hỗn loạn trong Titanfall 2, tôi cũng không thấy độ trễ nào đáng kể. Mọi thứ cứ thế chạy mượt mà như ý muốn. Như hồi tôi với James bàn về cái Steam Controller mới của Valve, tôi thấy mấy game vốn dĩ không hợp với console hay màn hình TV lại chơi trên này cực ổn. Mấy game nhiều menu phức tạp như Oxygen Not Included – cái mà tôi từng chật vật khi chơi trên màn hình nhỏ của Steam Deck – giờ lại ngon lành trên TV nhờ khả năng điều khiển kiểu chuột của trackpad trên Steam Controller. Tương tự, Heroes of Might and Magic: Olden Era cũng rất mượt. Tôi vốn ngại mấy game nhiều chữ trên màn hình bé, nhưng tựa game chiến thuật Suzerain hiển thị trên TV lại rất rõ ràng. Chỉ cần cắm cục sạc USB-C vào cạnh Steam Link là cái tay cầm Steam Controller sẽ tự kết nối không dây với thiết bị stream, tiện lợi vô cùng. Valve vẫn đang cập nhật phần mềm cho Steam Link đều đặn, và những cải tiến cho chế độ Big Picture Mode hoạt động hiệu quả trên thiết bị stream này chẳng kém gì trên Steam Machine hay Steam Deck. Dù tôi ước mình giải quyết được cái lỗi Fraps từ chục năm trước, nhưng cảm giác sử dụng thiết bị này không hề giống như đang dùng đồ cổ. Thêm nữa, cái Steam Controller thực sự tạo ra sự khác biệt. Dù giờ đây PC đã hỗ trợ tay cầm Xbox 360 rộng rãi, nhưng dùng nó trên TV cứ cho tôi cảm giác như đang cố biến PC thành một chiếc console giả hiệu. Việc điều hướng menu và giao diện vốn không được thiết kế cho tay cầm truyền thống giúp trải nghiệm này vẫn đậm chất PC, chỉ là nó diễn ra ở một căn phòng khác mà thôi. Một trong những trải nghiệm ưng ý nhất của tôi với Steam Link gần đây là vào một đêm mất ngủ. Đọc sách trên điện thoại thì không được vì ánh sáng làm phiền người nằm cạnh, Steam Deck cũng chịu chung số phận. Tôi cũng chẳng thể ngồi vào máy tính bàn vì nó đặt ngay cạnh phòng ngủ, tiếng gõ phím lạch cạch sẽ đánh thức mọi người. Thế là tôi bật máy tính lên và stream game ra TV. Nhờ việc Valve cập nhật cho Steam Link khả năng kết nối thiết bị Bluetooth, tôi có thể đeo tai nghe để nghe âm thanh game mà không cần phát ra loa TV. Thế là tôi cứ ngồi cày game chiến thuật Surviving The Aftermath bằng tay cầm trên chiếc TV lớn trong im lặng tuyệt đối từ 3 giờ sáng đến tận 7 giờ sáng.

Mình đã dành trọn khoảng thời gian từ 3 giờ đến 7 giờ sáng để cày Surviving The Aftermath trên chiếc TV lớn bằng tay cầm, trong không gian tĩnh lặng tuyệt đối. Đã lâu lắm rồi mình mới có lại cảm giác này, kể từ khi tặng hết mấy dàn console cũ cho đám cháu. Mỗi người có một cách thiết lập không gian chơi game riêng, và thứ mình thấy hay chưa chắc đã hợp với người khác. Nhưng với cá nhân mình, đây chính là lý do mình mong chờ một cách tiếp cận game PC khác biệt suốt bao năm qua, và mình thấy vui vì cuối cùng nó cũng xuất hiện.

Liệu có cần thiết phải đầu tư một dàn máy mới?

Đọc bài đánh giá về Steam Machine của James, mình khá thích ý tưởng về một chiếc PC nhỏ gọn đặt ở phòng khách. Đúng là có những tình huống mà nó tiện hơn hẳn Steam Link. Hiện tại, mình vẫn phải thực hiện thao tác thủ công là bật máy tính bàn, đăng nhập vào hệ thống rồi mới kết nối Steam Link để truy cập thư viện game. Dù việc nhấn nút Home trên Steam Controller có thể khởi động Link và bật TV, nhưng mình vẫn cảm thấy thiếu thiếu vài tính năng HDMI-CEC xịn sò nào đó. Ý tưởng nhét một dàn PC mạnh mẽ vào túi xách để mang đi du lịch cũng khá hay ho. Tuy nhiên, những tiện ích đó chưa đủ sức thuyết phục mình bỏ ra cả ngàn bảng Anh để nâng cấp so với dàn máy hiện tại.

Giải pháp tiết kiệm cho người chơi

Nếu bạn cũng đang sở hữu một dàn PC đủ mạnh và tò mò về những gì Steam Machine mang lại nhưng lại ngại cái giá quá chát, mình khuyên bạn nên tìm mua một chiếc Steam Link cũ hoặc thử cài phần mềm lên các thiết bị như Amazon Fire Stick. Hiện tại, Steam Link cũ trên eBay chỉ tầm 20 bảng. Hoặc nếu bạn thích vọc vạch với Raspberry Pi, bạn hoàn toàn có thể chạy phần mềm Steam Link trên các dòng Pi 3 trở lên. Đây là cách rẻ nhất để trải nghiệm cảm giác chơi game ở phòng khách xem có hợp gu không trước khi quyết định xuống tiền cho một dàn máy đắt đỏ.

Dù sao thì, mình cũng phải công nhận là nếu có thêm chiếc Steam Controller, trải nghiệm sẽ mượt mà hơn hẳn. Điểm này thì Valve làm khá tốt.