Giải đáp tất tần tật về Steam Machine: Cỗ máy chơi game mới của Valve

Với Steam Machine, Valve đang cố gắng biến thế giới game PC vốn phức tạp trở nên dễ tiếp cận hơn. Chiếc hộp nhỏ này không dành cho những tay chơi phần cứng thích vắt kiệt hiệu năng máy, mà nó hướng tới người dùng console đang muốn chuyển sang PC nhưng ngại tìm hiểu về hệ thống tản nhiệt hay linh kiện.

Nếu bạn thuộc nhóm này, chắc hẳn bạn sẽ có vài thắc mắc về Steam Machine. Nó khác gì so với Xbox Series X? Đừng lo, không có câu hỏi nào là ngớ ngẩn khi bạn mới làm quen với PC. Để giúp bạn hiểu rõ hơn, mình sẽ giải đáp những câu hỏi cơ bản nhất về thiết bị này. Hãy coi đây là một khóa học cấp tốc không áp lực.

1. Đây là console hay PC?

Nó là cả hai. Về mặt kỹ thuật, Steam Machine là một chiếc PC nhỏ gọn được tối ưu cho việc chơi game. Bạn cứ tưởng tượng nó giống như mua một bộ máy lắp sẵn, không cần lo lắng về việc nâng cấp linh kiện sau vài năm. Điểm khác biệt lớn nhất so với máy tính chạy Windows chính là SteamOS. Đây là giao diện tùy chỉnh giúp Steam Machine vận hành như một chiếc console cắm là chạy. Bạn chỉ cần chọn game và bấm nút là xong, không cần phải mò mẫm trong các thư mục hay cài đặt phức tạp trên desktop. Sự tiện lợi này xóa nhòa ranh giới giữa PC và console, giúp những ai quen dùng Xbox hay Nintendo Switch cảm thấy gần gũi hơn.

2. Việc thiết lập và bắt đầu chơi có khó không?

Mọi thứ đơn giản đến bất ngờ. Trong hộp đã có sẵn dây nguồn và cáp HDMI để bạn kết nối với TV hoặc màn hình. (Lưu ý là bạn cần chuẩn bị sẵn tay cầm nếu bộ sản phẩm bạn mua không kèm theo). Khi khởi động, máy sẽ hướng dẫn bạn các bước cơ bản: chọn ngôn ngữ, kết nối Wi-Fi, cập nhật hệ thống và đăng nhập tài khoản Steam. Sau khi đăng nhập lần đầu, mình chỉ mất chưa đầy một phút để tải và mở một tựa game lên chơi.

3. Tôi có thể chơi những game nào trên máy?

Đây là vấn đề hơi nhạy cảm. Bạn có thể truy cập toàn bộ thư viện Steam của mình trên Steam Machine, nhưng không có nghĩa là game nào cũng chạy mượt hoặc thậm chí là mở được. Bạn cần nhớ rằng đây không phải là một dàn PC cấu hình khủng, nên những tựa game nặng đô như Crimson Desert có lẽ sẽ không chạy ổn định như trên PS5 Pro. (Dù nó vẫn có thể chạy được). Nó không giống console nơi mọi game đều được tối ưu hóa riêng cho phần cứng. Đây cũng là một điểm khó khăn nếu bạn mới bắt đầu làm quen với PC.

Dù vậy, Valve vẫn có một hệ thống để kiểm tra độ tương thích, tuy nhiên nó vẫn còn khá lỏng lẻo.

Đây là một điểm khác có thể gây khó khăn nếu bạn mới làm quen với việc chơi game trên PC.

Valve có một cách để kiểm tra vấn đề này, dù nó vẫn còn khá lỏng lẻo. Khi bạn nhấn vào một tựa game trong thư viện, bạn sẽ thấy biểu tượng tương thích với SteamOS nằm cạnh phần Thông tin trò chơi. Nếu biểu tượng đó có màu xanh, nghĩa là game đó chạy được trên Steam Machine. Mina the Hollower là ví dụ, nó nhận tay cầm Steam Controller của mình ngay lập tức. Tuy nhiên, biểu tượng này không đảm bảo game đã được tối ưu hóa hoàn hảo cho Steam Machine.

Nếu một trò chơi không thể chạy trên Steam Machine, bạn sẽ thấy biểu tượng hình tròn có gạch chéo. Đáng tiếc là bạn có thể bắt gặp biểu tượng này nhiều hơn mong đợi, vì một số hệ thống chống gian lận không tương thích với SteamOS. Chẳng hạn, bạn không thể chơi Destiny 2 trên thiết bị này. Không phải game nào cũng có trạng thái xác minh, nên bạn sẽ thấy nhiều tựa game indie chỉ hiển thị dấu hỏi chấm. Điều đó không có nghĩa là chúng không chạy được, chỉ là chúng chưa được kiểm tra. Nếu game đó chạy tốt trên Steam Deck thì khả năng cao là nó cũng chạy được trên Steam Machine, nhưng tốt nhất bạn nên tìm hiểu kỹ trước khi xuống tiền mua game.

4Tôi có thể cài các trình khởi chạy khác như Epic Games Store không?

Có thể, nhưng không hề đơn giản như bạn kỳ vọng. Các ứng dụng như Epic Games Store không chạy trực tiếp trên Linux, nên bạn phải cài thêm các công cụ bên thứ ba để chạy được ứng dụng Windows. Quá trình này đòi hỏi mày mò và thử nghiệm khá nhiều, dễ gây nản lòng; mình đã khá chật vật để cài đặt Epic Games Store trên Steam Machine của mình. Với các ứng dụng khác, vẫn có những cách xử lý kỹ thuật. Ví dụ, với Xbox Game Pass, bạn có thể chơi qua dịch vụ đám mây trên Linux. Ngay cả cách này cũng khiến mình gặp rắc rối vì nó không nhận diện được tay cầm Steam Controller (đây cũng là vấn đề chung trên PC thông thường vì các ứng dụng ngoài Steam thường nhận diện tay cầm là chuột và bàn phím hỗn hợp). Bạn có thể chạy được một số ứng dụng, nhưng thiết bị này thực sự được thiết kế ưu tiên cho game trên Steam.

5Tôi có bắt buộc phải mua Steam Controller không?

Không hề! Dù Valve có bán các gói Steam Machine kèm theo Steam Controller, bạn không nhất thiết phải dùng nó. Hầu hết các tay cầm tiêu chuẩn của PlayStation hay Xbox đều hoạt động ổn với đa số trò chơi. Điểm cộng duy nhất của Steam Controller so với các loại khác là phần bàn di chuột cảm ứng. Bạn có thể kết nối tay cầm qua Bluetooth hoặc dùng cáp USB-A hoặc USB-C. Mình đã cắm tay cầm Xbox không dây ngay từ lúc thiết lập và dùng được ngay. Tuy nhiên, Steam Machine lại không nhận chiếc Scuf Instinct Pro của mình, nên không phải tay cầm bên thứ ba nào cũng tương thích ngay khi cắm vào.

Một điểm cần lưu ý nữa là không phải game nào trên Steam cũng hỗ trợ tay cầm. Hiện nay thì hầu hết đều hỗ trợ, nhưng những game chiến thuật chuyên sâu thường không được tối ưu cho gamepad. Đây là khác biệt lớn so với console, nơi mà mọi game bạn mua đều được đảm bảo chơi tốt bằng tay cầm.

Đây là một sự khác biệt lớn so với console, nơi mọi tựa game bạn mua đều được đảm bảo tương thích hoàn toàn với tay cầm. Vì vậy, hãy kiểm tra kỹ khả năng hỗ trợ tay cầm của trò chơi trước khi xuống tiền, nhất là với các tựa game indie nhỏ chỉ có mặt trên PC.

6. Có dùng được chuột và bàn phím không?

May mắn là có. Nếu bạn gặp một tựa game không hỗ trợ tay cầm, bạn hoàn toàn có thể cắm chuột và bàn phím vào để chơi. Mình đã thử cắm bàn phím khi đang ở chế độ desktop và nó nhận diện ngay lập tức. Đây là một điểm cộng khá hay của Steam Machine so với các hệ máy console truyền thống.

7. Có dùng nó như máy tính để bàn được không?

Được, dù giao diện có thể hơi lạ lẫm nếu bạn đã quen dùng Windows hay macOS. Steam Machine chạy Linux, một hệ điều hành mã nguồn mở. Nó hơi phức tạp một chút nếu bạn chưa từng tiếp xúc, nhưng khi đã quen rồi thì bạn có thể dùng Steam Machine như một chiếc máy tính bình thường. Tất nhiên, bạn sẽ cần chuột và bàn phím vì điều hướng Linux bằng tay cầm là một cực hình. Mình không khuyên bạn thay thế hoàn toàn PC bằng Steam Machine, nhưng nếu chỉ cần một thiết bị để check mail hay lướt web thì nó hoàn toàn đáp ứng được.

8. Có dùng được các ứng dụng như Netflix không?

Có, nhưng không tiện như trên console. Bạn sẽ không thấy các ứng dụng này được cài sẵn hay chỉ cần vào cửa hàng Steam rồi nhấn tải về là xong. Bạn phải chuyển sang chế độ desktop và truy cập chúng như trên PC. Cách này hơi bất tiện, nhưng bù lại bạn không bị giới hạn bởi các ứng dụng được nhà sản xuất console cho phép. Việc cài đặt ban đầu cũng khá lỉnh kỉnh. Khi mình đăng nhập Netflix qua Firefox, trình duyệt liên tục báo lỗi khi phát video. Bạn sẽ phải thử nghiệm vài trình duyệt khác nhau để tìm ra cái hoạt động ổn định nhất.

9. Có phải trả phí để chơi online không?

Không. Trong khi PlayStation, Xbox hay Nintendo đều yêu cầu bạn đóng phí hàng tháng để chơi game online, thì với Steam Machine, bạn không mất đồng nào cả. Không có phí phụ thu hay tài khoản đặc biệt nào cần thiết, chỉ cần kết nối internet là bạn có thể chiến game cùng bạn bè ngay lập tức.

10. Tại sao giá thành lại cao như vậy?

Câu trả lời ngắn gọn là do AI tạo sinh, ít nhất là phần lớn nguyên nhân nằm ở đó. Công nghệ này vận hành dựa trên các trung tâm dữ liệu khổng lồ, vốn tiêu tốn rất nhiều bộ nhớ để hoạt động. Các tập đoàn công nghệ lớn đã gom sạch linh kiện bộ nhớ, dẫn đến tình trạng khan hiếm trên thị trường tiêu dùng. Giá RAM vì thế mà tăng vọt, khiến chi phí sản xuất mọi thiết bị có chứa RAM đều bị đội lên cao. Đó cũng là lý do tại sao những chiếc console như PS5 lại ngày càng đắt đỏ sau 6 năm ra mắt thay vì giảm giá như quy luật thông thường.

Đó là lý do vì sao những cỗ máy như PS5 lại tăng giá sau sáu năm ra mắt thay vì rẻ đi như quy luật thông thường. Steam Machine cũng không nằm ngoài vòng xoáy khủng hoảng này. Dù có nhiều yếu tố địa chính trị tác động, nhưng nếu bạn cảm thấy việc chơi game đang trở nên đắt đỏ một cách vô lý, thì AI tạo sinh chính là một trong những nguyên nhân chính cần phải nhắc tới.

Nhiều người lầm tưởng AI sẽ giúp giảm chi phí làm game, nhưng thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại. Các công ty công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng máy chủ và chip xử lý để phục vụ cho các mô hình AI khổng lồ. Khi nhu cầu về chip bán dẫn tăng vọt để chạy đua AI, nguồn cung linh kiện cho các thiết bị chơi game truyền thống bị thu hẹp. Các nhà sản xuất console hay thiết bị cầm tay phải cạnh tranh gay gắt hơn để giành giật linh kiện, đẩy giá thành sản xuất lên cao.

Có lẽ chúng ta đang bước vào giai đoạn mà phần cứng không còn tuân theo lộ trình giảm giá truyền thống. Khi các tập đoàn ưu tiên tài nguyên cho AI, người chơi cuối cùng phải gánh chịu mức giá cao hơn cho cùng một cấu hình. Nếu xu hướng này tiếp diễn, việc sở hữu một thiết bị chơi game chuyên dụng sẽ trở thành một khoản đầu tư xa xỉ thay vì là phương tiện giải trí phổ thông như trước đây. Đây là một thực tế khó chịu mà cộng đồng game thủ buộc phải làm quen trong thời gian tới.